Mahmut Özer Star'a yazdı... 'Türkiye'de doktora eğitimi...'

Bülent Ecevit Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mahmut Özer, Star Gazetesinde yazdığı makalede, ''Doktora eğitimi ülkemizin ekonomik gelişiminde de önemli katkılar sağlayabilmesi için özellikle doktora programlarının sürekli iyileştirilmesine büyük ihtiyaç duyulduğu ortadadır.'' dedi.

Genel 13.08.2017, 12:15 13.08.2017, 12:15
Mahmut Özer Star'a yazdı... 'Türkiye'de doktora eğitimi...'

Bülent Ecevit Üniversitesi (BEÜ) Rektörü Prof. Dr. Mahmut Özer'in, Türkiye'de doktora eğitiminde uluslararası öğrenciler ile ilgili makalesi Star Gazetesi'nde yayımlandı.

Rektör Özer'in makalesi şöyle:

''Doktora mezun sayısı bir ülkenin gelişmişliği ile ilgili en önemli göstergelerden birisidir. Bu nedenle tüm dünyada doktora eğitimine özel önem atfedilmektedir.  Doktora mezun sayısı aynı zamanda bir ülkenin araştırma kapasitesini değerlendirmede de kullanılan önemli parametrelerden birisini oluşturmaktadır. OECD Bir Bakışta Eğitim 2016 raporu tüm dünyada doktora mezun sayısının özellikle son yirmi yılda önemli miktarda arttığını göstermektedir. OECD raporuna göre 2014 yılında en fazla doktora mezunu veren ilk beş ülke sırayla ABD (67 bin 449), Almanya (28 bin 147), Birleşik Krallık (25 bin 020), Hindistan (24 bin 300) ve Japonya (16 bin 039) olmuştur. Türkiye aynı yıl 4 bin 516 doktora mezunu vermiştir. Yine aynı rapora göre OECD ülkeleri yıllık doktora mezunlarının yüzde 74'üne ev sahipliği yapmaktadır.

Türkiye yükseköğretim sistemi son yıllarda yaşanan devasa büyüme ve yatırımlar sonucunda Avrupa'nın en büyük; Çin, Hindistan, Amerika, Brezilya ve Rusya'dan sonra dünyanın altıncı büyük sistemi haline gelmiştir. Türkiye bir taraftan büyüyen yükseköğretim sisteminin öğretim üyesi ihtiyacını karşılama diğer taraftan ülkenin ekonomik ve sosyal kalkınmasını güçlendirmek için doktora mezun sayısını artırmaya her zamankinden daha fazla ihtiyaç duymaktadır. Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) bu zorunluluğu erkenden görmesi ve ülkemizde doktora eğitiminin kapasitesini ve kalitesini artırmaya dönük adımlarını özellikle son yıllarda daha fazla artırmış olması son derece sevindiricidir. Örneğin YÖK'ün ülkenin öncelikli alanlarını gözönüne alarak disiplinlerarası alanları da içerecek şekilde 100 temel alanda 2 bin doktora öğrencisini kapsayan yeni burs projesi (100/2000 YÖK Doktora Programı) bu anlamda önemli bir başlangıç olmuştur. Bu adımların kararlılıkla artırılması bir zorunluluk olarak önümüzde durmaktadır.

Yumuşak güç kullanımı

Yükseköğretimde uluslararasılaşma sadece yükseköğretim kurumları için değil ülkeler için de çok kritik bir boyut olarak yoğun mücadelelerin yapıldığı bir alana dönüşmüştür. Özellikle, doktora eğitiminde uluslararası öğrenciler kritik bir eşik oluşturmaktadır. Doktora eğitiminde uluslararası öğrenciler, ülkelerin, dünyanın en zeki beyinlerini doktora programları üzerinden AR-GE çalışmalarına dâhil ettiği, dolayısıyla ekonomik gücünü artırdığı, üstelik kamu diplomasisi açısından daha nitelikli yumuşak güç kullanabilme esnekliği de sağladığı için devasa yatırımlar yaptıkları bir yükseköğretim alanını oluşturmaktadır. 

Bu yatırımların doğal bir sonucu olarak gelişmiş ülkelerde lisansüstü programlarda, özellikle doktora programlarında uluslararası öğrenci oranlarının bariz bir şekilde arttığı görülmektedir. 2014 yılında OECD ülkelerinde lisansüstü programlarda okuyan uluslararası öğrenci sayısı 1,3 milyona ulaşmış olup, yüksek lisans ve eşdeğer programlardaki uluslararası öğrenci oranı yüzde 12, doktora ve eşdeğer programlardaki uluslararası öğrenci oranı yüzde 27'ler seviyesindedir (OECD, 2016). Bu, uluslararası öğrenci çekiminde lisansüstü programların ne kadar kritik olduğunu göstermektedir.

Türkiye'de 2013 yılında doktora programlarında kayıtlı öğrencilerin yüzde 4'ü uluslararası öğrencilerden oluşurken bu sayı 2016 yılında yüzde 8,3'e yükselmiştir (Bkz. Gür BS, Çelik Z, Kurt T, Yurdakul S (2017), Yükseköğretime Bakış 2017: İzleme ve Değerlendirme Raporu, Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi, Yayın No:77, Ankara). Görüldüğü gibi ülkemizde doktora programlarındaki uluslararası öğrenci oranı, özellikle 2016-2017 yılı itibari ile önceki yıllara göre önemli artış göstermiştir. Bu artışın giderek artması ve istenilen seviyelere yükselmesi, ve ülkemizin ekonomik gelişiminde de önemli katkılar sağlayabilmesi için özellikle doktora programlarının sürekli iyileştirilmesine büyük ihtiyaç duyulduğu ortadadır.

AR-GE yatırımları

Türkiye'de doktora programında en fazla öğrencisi bulunan ilk beş ülke sırasıyla İran (bin 852), Irak (657), Azerbaycan (411), Suriye (355) ve Afganistan (150) dır (Gür ve arkadaşları, 2017). Dünyada doktora eğitimi için en fazla yurtdışına öğrenci gönderen ülkeler dağılımına bakıldığında en önemli kaynak ülkeler olan Çin, Almanya, Hindistan ve Güney Kore gibi ülkelerden yeterince öğrenci çekemediğimiz görülmektedir. Önümüzdeki yıllarda bu konuya özel önem vermek gerekmektedir. Özellikle Ekonomi Bakanlığının yurtdışı tanıtım fuarları desteğinin bu ülkelere yönelik artırılması ve YÖK ile koordineli bir şekilde gerçekleştirilmesi bu bakımdan büyük önem arz etmektedir.

Diğer taraftan, Türkiye'de araştırma kapasitesi güçlü olan ve dünya üniversite sıralamalarına giren yükseköğretim kurumlarımızda doktora programlarındaki uluslararası öğrenci oranları, uluslararası eşdeğer kurumlardakine göre maalesef düşük seviyelerdedir. Doktora programlarında nitelikli uluslararası öğrenci çekmede rekabet edebilmek için özellikle bu üniversitelere doktora programlarının iyileştirilmesi, akreditasyonu ve uluslararası açılımı için yatırım yapılmalıdır.

Doktora programlarına uluslararası öğrenci çekmede AR-GE yatırımları önemli çekici faktör olarak işlev görmektedir. AR-GE aktivitelerine yapılan yatırım ile lisansüstü seviyede uluslararası öğrenci hareketliliği arasındaki kuvvetli bir ilişki bulunmakta olup doktora öğrencileri özellikle AR-GE'ye önemli yatırım yapan ülkelere yönelmektedirler. Örneğin, yükseköğretim kurumlarında AR-GE'ye öğrenci başına en yüksek yatırım yapan İsviçre, doktora seviyesinde en fazla uluslararası öğrenciye ev sahipliği yapan ikinci ülke konumundadır (OECD, 2016). Bu durum yükseköğretimden mezun öğrenci oranlarında da kendini göstermektedir. OECD ülkelerinde 2014 yılında lisans ve eşdeğer programlardan mezun olan öğrencilerin yüzde 7'sini, yüksek lisans ve eşdeğer programlardan mezun olan öğrencilerin yüzde 16'sını uluslararası öğrenciler oluştururken bu oran doktora ve eşdeğer programlardan mezun olan öğrencilerde yüzde 26'ya çıkmaktadır (OECD, 2016).  Bu nedenle, özellikle ülkemizde doktora programları ve araştırma kapasitesi açısından güçlü olan üniversitelerimize yapılan yatırımlar bu bağlamda artırılmalıdır.

Sonuç olarak ülkemizde lisansüstü programlarımız sadece YÖK'ün değil, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TÜBA, TÜBİTAK ve diğer ilgili paydaşların ortak ilgisini talep etmektedir.  Doktora meselesi bu kadar önemliyken bu bağlamda tüm imkânların seferber edilmesi gerekmektedir.''

Yorumlar (0)
21
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 21 Haziran 2021
İmsak 03:09
Güneş 05:12
Öğle 13:00
İkindi 17:01
Akşam 20:37
Yatsı 22:30
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30