Kömüriş bandosundan geriye kalanlar

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk ili kömür kent Zonguldak’ta, 1930’larda kömür madenlerinde meydana gelen kazalarda ölen işçiler için düzenlenen törenlerde görev yapan bandonun malzemeleri, Türkiye Taşkömürleri Kurumu (TTK) Kozlu Müessese Müdürlüğü Toplantı Salonu’nda sergileniyor.

Genel 21.09.2020, 15:39 21.09.2020, 17:27
Kömüriş bandosundan geriye kalanlar

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk ili kömür kent Zonguldak’ta, 1930’larda kömür madenlerinde meydana gelen kazalarda ölen işçiler için düzenlenen törenlerde görev yapan bandonun malzemeleri, Türkiye Taşkömürleri Kurumu (TTK) Kozlu Müessese Müdürlüğü Toplantı Salonu’nda sergileniyor.

Araştırmacı gazeteci Orhan Akyüz’ün, istatistik verilerden derlediği bilgilere göre, Zonguldak havzasında 1930'lu yıllardan sonra kurulduğu tahmin edilen ve 1960'da kapatılan ‘’Kömüriş Bandosu'’nun, ambarda unutulan eski malzemeleri tesadüfen bulunarak, müzeye konulmak ya da farklı yerlerde sergilenmek üzere düzenlendi. 3 Haziran 1926'da havzada İş Bankası tarafından kurulan Kozlu Kömür İşleri (Kömüriş) Türk Anonim Sosyetesi İşletmesi, 1940 yılına kadar havzada kömür üretim faaliyeti göstererek, ağır koşullarda çalışan madencilere moral vermek amacıyla işletme bünyesinde bando kurdu.

Ereğli Kömür İşletmesi’nin, havzadaki ocakları işletmeye başlamasıyla da devam eden ‘’Kömüriş Bandosu’’, iş kazalarında ölen madenciler için düzenlenen törenlerin yanı sıra açılışlar ile özel etkinliklerde işçilere moral vermek amacıyla faaliyetini 1960'a kadar sürdürdü.

İşletme bünyesindeki değişik sanat dallarında çalışan işçilere verilen kursla elemanları seçilen bandonun, kapatılmasının ardından malzemeleri TTK Kozlu Müessese Müdürlüğü ambarında çürümeye terk edildi. Ambarın yıkımları sırasında yerel tarih araştırmacı ve Maden Mühendisi Ekrem Murat Zaman tarafından bulunan bando enstrümanları, kıyafeti ve eski fotoğrafı, temizlenerek sergilenmeye hazır hale getirilip o dönemde kurulması planlanan Maden Müzesi’ne konulması kararlaştırıldı.

-40 KİŞİLİK KÖMÜRİŞ BANDOSU-

Ekrem Murat Zaman, araştırmacı gazeteci Akyüz’e yaptığı açıklamada, havzadaki işletme kültürünün değerlendirildiğinde bando teşkilatıyla ilgili fazla bilgilere rastlanmadığını belirterek, şöyle konuştu:

‘’Ambar da bulunan endüstri dökümanı niteliğindeki malzemeleri tespit etmek ve alarak bir depoda saklama görevi bana verilmişti. Ambarları dolaşırken nitelikli malzemeler yanında bir odada da bando takımının olduğunu gördüm. Diğer malzemelerle birlikte bando takımını alarak müessesede bize gösterilen yerde depoladık. TTK Kozlu Müessese Müdürlüğü’nde yeni bir toplantı salonu düzenlenirken, buranın da teşhir tanzim tasarımını yaptım.  

Kozlu’da önce İş Bankası ve Fransız Ereğli şirketiyle ortaklaşa kurulan, ardından da Fransızların ayrılmasıyla İş Bankası’na bağlı Kömüriş’in adının varlığı, Ereğli Kömür işletmeleri (EKİ) kurulduktan sonra da sürdü. Kömüriş Bandosu’nda yaklaşık 40 kişi görevliydi. 1940 yılı öncesi İhsan Soyak (Kömüriş Direktörü) tarafından kurulmuş, 1960’lı yılarda da Zonguldak ve Kozlu da bazı törenlerde ve özel günlerde görev almıştır.’’

-‘’İŞ KAZALARINDA ÖLEN MADENCİLER İÇİN TÖRENLERDE GÖREV YAPARLARDI’’

TTK Kozlu Müessese Müdürlüğü Toplantı Salonu’nda bando takımının sergilendiğine dikkati çeken Zaman, şunları söyledi:

‘’Kömüriş Bandosu’nun tarihi göz önüne alındığında, yeri Kozlu olmalıdır. Her eserin, ilgili bölgede sergilenmesi ve korunması doğru karardır. Bu düşünceyle Zonguldak Maden Müzesi kurulurken, o zaman TTK Kozlu Müessese Müdürü ve şimdiki TTK Genel Müdürü Kazım Eroğlu ile birlikte bandonun Kozlu da kalmasına karar vermiştik ve kaldı. Kozlu’da ki bu endüstri mirasının ve endüstri dökümanlarının korunması çabasında olunmalıdır.

Geçmiş yıllarda bandoda görev yapmış müzisyen Ertan Güney'den, bando teşkilatının yapısına yönelik bilgiler edindim. Bando elemanları prova ve merasimlerde görev yapar, diğer günlerde işletmedeki işlerinde çalışırlardı. Zamanla bu yapılanmaya son verilerek malzemeleri depoya kaldırılmış. Tesadüfen bulduğumuz enstrümanlar ve kıyafet, şu an yeniden düzenlenen TTK Kozlu Müessese Müdürlüğü Toplantı Salonu'nda sergileniyor. İş kazalarında ölen madenciler için düzenlenen törenlerde görev yapan bandonun unutulmuş malzemeleri, kömürle oluşan kültürün yansıtılması açısından önemlidir.’’

-‘’KÖMÜRÜN BÖĞRÜNE İLK KAZMA KOZLU’DA VURULMUŞTUR’’

Genel Maden İşçileri Sendikası (GMİS) Genel Başkanı Hakan Yeşil de TTK Kozlu Müessese Müdürlüğü Toplantı Salonu’nda yer alan bando malzemelerinin kentin yanı sıra ilçe turizmine katkı sağlanması amacıyla Kozlu’da oluşturulacak müzede sergilenerek ziyaretlere açılması gerektiğini vurguladı.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk ili Zonguldak’ta, ilk kez kömüre kazmanın vurulduğu yerin Kozlu olduğuna dikkati Yeşil, şunları söyledi:

‘’Zonguldak’ta kömürün böğrüne ilk kazma, 1850’li yıllarda Kozlu da vurulmuştur. Geçmiş yıllara ışık tutan ve tarihi izleri üzerinde taşıyan bando malzemelerinin Kozlu’da sergilenmesi, kentimizin tanıtımında da etkin rol oynayacaktır. Bu fırsatı ivedilikle değerlendirmek, şehrimiz açısından da çok önemlidir. Bando malzemelerinin en iyi sergileneceği mekan ise kesinlikle Kozlu’da kurulacak müzedir. Kömürle özdeşleşmiş şehrimizin, turizmle de özdeşleşmesi adına yetkililerin üzerlerine düşen görevlerini kent adına yerine getirmelerini bekliyoruz. Bu mirasın kıymeti bilinmelidir.’’  

BANDO MALZEMELERİNE MÜZE İSTEĞİ

TTK Genel Müdürlüğü’nden bazı yetkililer de Kozlu ilçesindeki TTK Kozlu Müessese Müdürlüğü Ali Soydaş Kuyusu’nun, müzeye dönüştürülmesi gerektiğine dikkati çekerek, şöyle dedi:

‘’Kurumda sevilen Ali Soydaş’ın, geçmiş dönemde nezaretçi olarak çalıştığı sırada geçirdiği iş kazası sonucu yaşamını yitirdiği için yeni yapılan havalandırma kuyusuna ismi verilmiştir. Bu kuyu müzeye dönüştürülerek yerli ve yabancı turistlerin ziyaretine açılabilir. Bando malzemelerinde geçmişin izleri var. Madencilerin yanı sıra Ali Soydaş’ın anısı yaşatılabilir. Endüstri dökümanlarının sergilendiği Kozlu da, Zonguldak’ta ilk kömür madenciliğinin yapıldığı yerin müzesi oluşturulsun. Bu önerinin hayata geçmesi için ilin Valisinin yanı sıra Kozlu kaymakamı ve belediye başkanının girişimlerde bulunması gerekiyor.’’

Çalışan maden işçileri de kurum yöneticilerinden bando kültürünü devam ettirmesini istediklerini, işçilerin sosyal aktivitelerine katkı sağlayacak uygulamaların verimliliğini de artıracağını belirtti.

HABER-FOTOĞRAF-KAMERA GÖRÜNTÜ: ORHAN AKYÜZ

Yorumlar (0)
10
açık
Puan Durumu
Takımlar O P
1. MANİSA FUTBOL KULÜBÜ 25 65
2. ANAGOLD ERZİNCANSPOR 24 47
3. HEKİMOĞLU TRABZON 24 46
4. ANKARA DEMİRSPOR 25 44
5. AMED SPORTİF FAALİYETLER 25 44
6. KOCAELİSPOR 24 43
7. SARIYER 25 42
8. UŞAK SPOR A.Ş. 25 41
9. AFJET AFYONSPOR 24 38
10. ÇORUM FK 24 36
11. KAHRAMANMARAŞSPOR A.Ş. 24 28
12. ZONGULDAK KÖMÜRSPOR A.Ş. 24 23
13. SANCAKTEPE FUTBOL KULÜBÜ A.Ş. 24 22
14. İNEGÖLSPOR 25 21
15. ERGENE VELİMEŞE SPOR 25 21
16. HACETTEPE SPOR 25 19
17. GÜMÜŞHANESPOR 25 17
18. NİĞDE ANADOLU FK 25 15
19. ŞANLIURFASPOR 24 14
Takımlar O P
1. Beşiktaş 27 60
2. Galatasaray 28 58
3. Fenerbahçe 28 58
4. Trabzonspor 28 51
5. Alanyaspor 28 46
6. Hatayspor 28 46
7. Gaziantep FK 28 43
8. Karagümrük 28 41
9. Göztepe 28 39
10. Antalyaspor 28 36
11. Sivasspor 27 34
12. Konyaspor 27 32
13. Malatyaspor 28 31
14. Kayserispor 27 31
15. Kasımpaşa 28 30
16. Başakşehir 28 29
17. Rizespor 27 28
18. Ankaragücü 27 26
19. Erzurumspor 28 26
20. Denizlispor 27 24
21. Gençlerbirliği 27 21
Takımlar O P
1. Giresunspor 25 53
2. Samsunspor 25 50
3. İstanbulspor 25 47
4. Adana Demirspor 25 45
5. Altınordu 25 45
6. Altay 25 44
7. Tuzlaspor 25 41
8. Ankara Keçiörengücü 25 40
9. Bursaspor 25 34
10. Ümraniye 25 34
11. Bandırmaspor 25 32
12. Boluspor 25 29
13. Adanaspor 25 27
14. Menemenspor 25 27
15. Balıkesirspor 25 26
16. Akhisar Bld.Spor 25 22
17. Ankaraspor 25 16
18. Eskişehirspor 25 7
Takımlar O P
1. Man City 28 65
2. M. United 28 54
3. Leicester City 28 53
4. Chelsea 28 50
5. West Ham 27 48
6. Everton 27 46
7. Tottenham 27 45
8. Liverpool 28 43
9. Aston Villa 26 40
10. Arsenal 27 38
11. Leeds United 27 35
12. Wolverhampton 28 35
13. Crystal Palace 28 34
14. Southampton 27 33
15. Burnley 28 30
16. Newcastle 27 27
17. Brighton 27 26
18. Fulham 28 26
19. West Bromwich 28 18
20. Sheffield United 28 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 25 59
2. Barcelona 26 56
3. Real Madrid 26 54
4. Sevilla 25 48
5. Real Sociedad 26 45
6. Real Betis 26 42
7. Villarreal 26 37
8. Athletic Bilbao 25 33
9. Celta de Vigo 26 33
10. Granada 26 33
11. Levante 26 32
12. Valencia 26 30
13. Osasuna 26 28
14. Cádiz 26 28
15. Getafe 26 27
16. Real Valladolid 26 25
17. Elche 25 24
18. Eibar 26 22
19. Deportivo Alaves 26 22
20. Huesca 26 20