Geç Roma Antik Dönem, Zonguldak

Genel 18.05.2019, 16:13 19.05.2019, 13:58
Geç Roma Antik Dönem, Zonguldak

Zonguldak toprakları içinde bu zamana kadar kurulmuş bir çok medeniyet ve devlet vardır.Zonguldak bölgesinde ilk insanlar ”Kaşkalar/Gaşkalar” olarak belirlenmiş.Nerden geldikleri kim oldukları bilinmemektedir.Ilk defa Hitit belgelerinde söz edilmişler.Hitit belgelerinde savaşçı, yağmacı, domuz çobanı, barbar ve kundakçı olarak tanıtılmışlardır.Sonra da Ege göçmenleri bölgeye geliyor.
Fakat bizim konumuz su an MS.284 ile MS.568 yılları arasında ki bilgilerle hazırladığım bu harita.Haritayı sizlere kaynaklardan çıkardığım bilgiler ışığında hazırladım.
Zonguldak bölgesinin de içinde bulunduğu “Geç Antik Dönem” diye bahsedilen (MS.284- MS.568 arası) Roma Imparatorluğu eyaletlerinden olan (Roma İmparatorluğu’nun bölünmesi,Byzantine,Bizans) Honorias Eyaleti,batıda Sakarya ırmağı, doğuda ise Filyos ırmağı arasında yer alır.Başkenti Claudiopolis'tir (Düzce).
Diğer eyalet Paphlagonia ise Filyos irmağı ile Kızılırmak arasında yer alıyor.Aslında Paphlagonia ilk defa Ege`de devlet olarak karşımıza çıkıyor.Ege`den Kastamonu`ya kadar uzanan bir toprağın sahibi oluyorlar.Zamanla bu devlet yıkılmıştır.

Bu dönemde Bithynia Eyaleti ise istanbul Boğazı ile Sakarya ırmağı arasındadır.Galata Bölgesi ise bu dönemde Iç Anadolu Bölgesini kapsar.(Bu bölgelerin zaman içinde sınırları değişmiştir)

AXENA :Karadeniz
Honorias : Sakarya ırmağı ile Filyos ırmağı arasında yer alan Roma eyaleti.)
Paphlagonia : (Filyos ırmağı ile Kızılırmak arasında yer)
Castra Comneni : (Kastamonu ismi“ geç Roma Dönemi” Kastamonu`nda hüküm süren Comneni ailesinden geliyor.)
Erythinoi : (Çakraz)
Parthenia : (Bartın)
Sesamos :(Amasra/Amatris)
Kromna :(Çakraz ile Kurcaşile arasında bulunan Tekkeönü`nün antik adı olarak geçer.)
Cytoros :(Cide ) 
Lonopolis :(Inebolu)
Pompeioupolis :(Taş Köprü )
Hadrianapolis :(Günümüzde Karabük‘ün, Eskipazar İlçesi’nin
yaklaşık 3 km batısında yer almaktadır. )
Kimistene :(Karabük-Eskipazar arasında Antik Bölge)
Timanidis :(Araç)
Sora :(Karabük`ün doğusunda kalan antik yer adı)
Gangra :(Çankırı) 
Flaupolis :(Gerede/ Cressa )
Claudioupolis :(Düzce )
Tium :(Filyos )
Dia :(Alaplı)
Oxsena :(Ilıksu)
Tefani :(Gökçebey)
Basta :(Çaycuma- Gökçebey arasında yerleşim yeri.)
Prosias :(Düzce-Akcakoca yolunda olan bir antik kent.)

Bugün kü Zonguldak il sınırları içinde,o dönemlerde bir kaç yerleşim yeri görünüyor.Bunlardan Heraclea Pontika (Ereğli),Tium (Filyos),Dia (Alaplı),Tefani(Tefen),Oxsena (Ilıksu)
Heraclea Pontika M.Ö de var olduğu biliniyor.Fakat Ereğli çok eski uygarlıklara ev sahipliği yapmasına ramen o dönemden bugün pek bir şey kalmadığını biliyoruz.Bunun nedeni, bu bölgede çok ağır ve şiddetli geçen şavaşlara bağlıyorum.Yağma ve taş üstünde taş bırakılmadığını anlatan dönemin tarihcileri, aslında bunun cevabını veriyor bize.
Eregli‘de son yıllara kadar ayakta kalan Kale ise Kaletepe Mahallesi’nde bulunan tepenin üzerinde bulunuyor.Kale 13. yüzyılın başlarında Bizans döneminde yapılmış. Kale moloz taş ve tuğladan yapılmış.Yapımında tuğla ve harç dolgu ile birlikte yapılmış.Ereğli tarihine bakıldığı zaman kale aslında cok daha yeni sayılabilir.1700 yillarinin baslarinda eregli`yi resmeden Claude Aubriet cizimlerinde kale, bugün Ereğli Limanı’na kadar uzanıyor görünür.
Fakat Filyos Kalesi daha eskidir.
Tium yani Filyos`ta ilk yerleşenlerle Roma döneminde yerleşenler ile aynı yerde konuşlanmıyor.Bugün halen ayakta olan ve kazı çalışmalarında bir çok yapısı ortaya çıkarılan Filyos, Roma döneminde Filyos Kalesi civarına yerleştiği gözlemleniyor.Filyos Kalesi’nin de Roma döneminde yapildığı artık kanıtlanmış durumda.

Eregli ile birlikte Alaplı`da da yerleşim cok eskiye dayanıyor.Bugün pek yerleşimin olmadığı ama tarihte gözüken Ilıksu ( Oxinas) ise haritalarda Zonguldak`tan önce yerini alıyor.

Bazı yerleşim yerleri, bugün yerleşim yeri olan merkezlerden biraz daha farklı yerlerde olabilir.Örneğin bugün kazı çalışmalarının yapıldığı ve Antik Tiyatro`nun ortaya çıkarıldığı Prosias Antik Kenti tam olarak Düzce yerleşim yerinde değildir.Düzce -Akcakoca karayolu üzerinde bulunmuştur.
Harita var olan ve çesitli haritalarda da görünen “Basta“ tam olarak Devrek ve Gökçebey kollarından gelen Filyos Çayı birleşiminde (Uçburgu) gösteriliyor.Burada 2012`de bir pazar yeri bulunmuştu.Bu alanda başka bir antik kalıntı bulunmadığı için Basta`nın tam olarak yerinin burası olduğunu söylemek şu an için çok güç.

Hayati YILMAZ
Zonguldak Tarih

Yorumlar (0)
22
parçalı az bulutlu
Namaz Vakti 13 Haziran 2021
İmsak 03:10
Güneş 05:12
Öğle 12:58
İkindi 16:59
Akşam 20:34
Yatsı 22:27
Puan Durumu
Takımlar O P
Takımlar O P
1. Beşiktaş 40 84
2. Galatasaray 40 84
3. Fenerbahçe 40 82
4. Trabzonspor 40 71
5. Sivasspor 40 65
6. Hatayspor 40 61
7. Alanyaspor 40 60
8. Karagümrük 40 60
9. Gaziantep FK 40 58
10. Göztepe 40 51
11. Konyaspor 40 50
12. Başakşehir 40 48
13. Rizespor 40 48
14. Kasımpaşa 40 46
15. Malatyaspor 40 45
16. Antalyaspor 40 44
17. Kayserispor 40 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 40 38
20. Gençlerbirliği 40 38
21. Denizlispor 40 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 38 86
2. M. United 38 74
3. Liverpool 38 69
4. Chelsea 38 67
5. Leicester City 38 66
6. West Ham 38 65
7. Tottenham 38 62
8. Arsenal 38 61
9. Leeds United 38 59
10. Everton 38 59
11. Aston Villa 38 55
12. Newcastle 38 45
13. Wolverhampton 38 45
14. Crystal Palace 38 44
15. Southampton 38 43
16. Brighton 38 41
17. Burnley 38 39
18. Fulham 38 28
19. West Bromwich 38 26
20. Sheffield United 38 23
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 38 86
2. Real Madrid 38 84
3. Barcelona 38 79
4. Sevilla 38 77
5. Real Sociedad 38 62
6. Real Betis 38 61
7. Villarreal 38 58
8. Celta de Vigo 38 53
9. Granada 38 46
10. Athletic Bilbao 38 46
11. Osasuna 38 44
12. Cádiz 38 44
13. Valencia 38 43
14. Levante 38 41
15. Getafe 38 38
16. Deportivo Alaves 38 38
17. Elche 38 36
18. Huesca 38 34
19. Real Valladolid 38 31
20. Eibar 38 30